Mogelijke vervuiling uit zijn verband gerukt
Datum: 12 augustus 2005
Door: fractie Gemeentebelangen Rijswijk
Enkele maanden geleden hebben de bewoners het gebied de Dreeften in de Strijp, hun zorg uitgesproken over het hoge aantal kankergevallen en schildklierafwijkingen in de buurt.

De bewoners hebben 70 handtekeningen opgehaald. Mevrouw van der Horst en de heer van Dam hebben deze aan wethouder Bolte aangeboden, met het verzoek een bodemonderzoek te laten verrichten. Dit omdat de bewoners een mogelijke relatie zien tussen hun klachten en bodemverontreiniging. De huisarts dhr. Van der Wal bevestigt het hoge aantal ziektegevallen in het gebied van de Dreeften in de Strijp.

Uit dossieronderzoek (zie "archief"), blijkt dat er gaten in het bodemonderzoek van juist dit gebied binnen de Strijp zitten. Gemeentebelangen heeft er bij de gemeente op aangedrongen nadere informatie over dit gebied te verstrekken. De gemeente heeft daarop zeer algemene informatie over de gedane bodemonderzoeken in de gehele Strijp verstrekt, maar heeft zich niet op het gebied van de Dreeften gefocust.

Hierdoor heeft de discussie zich (ook in sommige media) verplaatst van het eigenlijke aandachtsgebied binnen de Strijp, zijnde de Dreeften, naar de gehele Strijp. Er wordt onrust gezaaid op plekken waar daarvoor geen aanleiding is. Gemeentebelangen betreurt dit en wil middels dit bericht nogmaals benadrukken dat de meeste mensen in de Strijp zich geen zorgen hoeven te maken. Gemeentebelangen blijft zich vanzelfsprekend inzetten voor de mensen (gebied de Dreeften), die wel verontrust zijn en antwoorden willen.


Henny van der Horst,
(Fractievoorzitter Gemeentebelangen Rijswijk
Onrust in Rijswijk door vele kankergevallen
Datum: 15 juli 2005
Door: Gerco Verdouw
RIJSWIJK - Elk huis heeft zijn kruis. In een rijtje van vier huizen in de Rijswijkse nieuwbouwwijk De Strijp geldt dat gezegde wel heel letterlijk. Alle vier bewoners hebben kanker. Ook in de directe omgeving komen opvallend veel gevallen van kanker en schildklierafwijkingen voor. Raadslid H. van der Horst is bang dat de bodem verontreinigd is en eist een diepgaand bodemonderzoek.

's Avonds, een uur of negen. In de zeven jaar oude woonwijk is het rustig. Er is niemand te zien. Alleen een tweetal jongens op een zelfgemaakt karretje steekt de weg over.

"Er wonen hier veel tweeverdieners", zegt Henny van der Horst-van Roon, het enige raadslid voor Gemeentebelangen in Rijswijk. Van der Horst woont aan de andere kant van Rijswijk, maar komt de laatste tijd veel in De Strijp. Omdat bewoners haar bellen over hun angstige vermoedens: zouden onze ziektes veroorzaakt kunnen worden door bodemverontreiniging?

Van der Horst werd rond de Kerst voor het eerst benaderd door een vrouw bij wier echtgenoot kanker was ontdekt. Twee buurmannen hadden het ook. Zelf had de vrouw al twee jaar last van diarree. Van der Horst vroeg haar een buurtonderzoek te houden, waarop zij zeventig handtekeningen ophaalde van mensen die ook ziek zijn of een ziektegeval in de wijk kennen.

Sindsdien probeert raadslid Van der Horst samen met een collega boven water te halen wat daarvan de oorzaak is. De beide raadsleden zitten urenlang op het stadhuis om gegevens op te vragen over bodemonderzoeken die in 1992 en 1993 gehouden zijn. Van der Horst: "In polder De Strijp zaten veel tuinders die hun paprika's en tomaten met bestrijdingsmiddelen behandelden die nu verboden zijn. Uit rapporten maken wij op dat er verschillende schadelijke stoffen zijn aangetroffen, zoals arseen, naftaleen en benzopyreen."

Een gedeelte van de grond is in 1997 gesaneerd. Onder de rest van de wijk bleef de bodemverontreiniging binnen aanvaardbare grenzen. De saneringsrapporten zijn in 1998 goedgekeurd door provincie Zuid-Holland.

Volgens Van der Horst was er echter één tuinder die lange tijd weigerde zijn grond te verkopen. Pas in 1996 ging hij overstag en kon ook op zijn land bodemonderzoek plaatsvinden. "Wij kunnen echter die gegevens niet terugvinden in het rapport aan de provincie. Ik vermoed dat de bodemvervuiling onder dit perceel geheim is gehouden."

De Rijswijkse raadsleden zijn er ook achter gekomen dat het bureau dat het bodemonderzoek in De Strijp heeft gedaan, een zustermaatschappij is van de projectontwikkelaar van de wijk. "Dat is zoiets als een slager die zijn eigen vlees keurt."

Ondanks de steeds sterker wordende vermoedens van gesjoemel hoopt Van der Horst nog steeds dat er niets aan de hand is. "Ik wil ook niemand beschuldigen. Ik wil, nee, ik eis alleen dat er een diepgaand onderzoek komt. En als ik mij ergens in vastbijt, dan laat ik niet meer los."

Volgens woordvoerder Eric Baars van gemeente Rijswijk is er in De Strijp nooit sprake geweest van gesjoemel. "Alle percelen zijn onderzocht op bodemverontreiniging en alle gegevens zijn gemeld aan de provincie. Als Zuid-Holland zou vermoeden dat er sprake was van belangenverstrengeling, zouden ze zelf een extra onderzoek laten uitvoeren. En het zijn heus geen domme jongens daar."
Baars vindt het wel belangrijk dat de gezondheidsproblemen in De Strijp onder de loep worden genomen. "Eerst de feiten op tafel, dan pas maatregelen." Daarvoor overlegt gemeente Rijswijk met GGD Zuid-Holland West.

Huisarts J. van der Wal, die zo'n 300 patiënten in De Strijp heeft, was al door raadslid Van der Horst benaderd om na te gaan hoeveel patiënten er kanker of schildklierproblemen hebben. Nu heeft ook de GGD hem gevraagd zo'n quickscan uit te voeren. De huisarts had ook het gevoel dat het aantal mensen met schildklierproblemen en kanker opvallend hoog was in De Strijp.

Desgevraagd ziet GGD-manager J. Versteegen geen reden om een uitgebreider onderzoek te doen. "We houden de wijk wel extra in de gaten."

Versteegen vindt het niet vreemd dat in een rijtje vier mensen kanker krijgen. "Een op de drie mensen krijgt in zijn leven te maken met kanker. Dus als er in zo'n wijk 3000 mensen wonen, weet je gewoon dat er 1000 de ziekte zullen krijgen."

De manager algemene gezondheidszorg vindt de onrust in De Strijp overbodig. "Nergens is de grond maagdelijk schoon. Maar als er onder toezicht van de provincie gesaneerd is, dan neem ik aan dat de grond schoon genoeg is om op te leven. Er is in Nederland wel vaker sprake geweest van een vergelijkbare onrust, maar keer op keer bleek er niets schadelijks in de grond te zitten."













RIJSWIJK - Raadslid H. van der Horst voor een rijtje huizen in de Rijswijkse wijk De Strijp. In elk huis woont een kankerpatiënt. De bewoners zijn bang dat hun ziekte wordt veroorzaakt door bodemverontreiniging. Foto RD
Verdacht veel ziektegevallen in de Strijp
Datum: 12 juli 2005
De Strijp zoekt contact met raadslid Gemeentebelangen Rijswijk
Afgelopen week hebben de bewoners van de Strijp (Rijswijk) hun zorgen omtrent hun gezondheid wereldkundig gemaakt. Enige tijd geleden heeft één van de bewoonsters van het gebied contact gezocht met mevrouw Henny van der Horst-Van Roon van de 1-mans fractie Gemeentebelangen Rijswijk.

Het was de buurtbewoners opgevallen dat er zich naar hun gevoel veel ernstige aandoeningen aan voornamelijk de luchtwegen en schildklier (waarvan de meeste als kanker gediagnostiseerd werden), voordoen in hun nabije omgeving. De ene na de andere buur raakte in het ziekenhuis. Enkele zijn inmiddels overleden aan de ziekte, sommigen opgegeven en anderen vechten voor hun leven. Er komen nog steeds gevallen bij. De huisarts, dhr Jan van der Wal, bevestigt dit beeld. Ook hem is het opgevallen dat een abnormaal hoog percentage van zijn Strijp-patiënten aan gelijksoortige ernstige afwijkingen lijdt.

Grondvervuiling?
De buurt zelf heeft het vermoeden dat er een verband is tussen de ziekteverschijnselen en vervuilde grond. Er loopt tevens een hoogspanningsleiding langs de bebouwde kom van de Strijp. Tijd voor één van de bewoonsters om "het hoger op te zoeken". Zij kende mevrouw Van der Horst als een raadslid dat naar de bewoners luistert en ook bereid is haar nek uit te steken. Enkele maanden geleden lichtte ze mevrouw Van der Horst in. Zij heeft een aantal gesprekken op de buurt gevoerd en is samen met het gemeenteraadslid dhr. Niek van Dam begonnen aan een inhoudelijk onderzoek. Het dossier werd gelicht en er werd informatie ingewonnen bij o.a. gemeente en provincie.

Uit dit onderzoek bleek dat er gaten zaten in de schone grond verklaring (zie hier onder) en dat het derhalve mogelijk kan zijn, dat de grond is vervuild. Zeker als men in ogenschouw neemt dat de gemeente al eens eerder aantoonbaar een steek op dit gebied heeft laten vallen. In 1999 hebben de toekomstige bewoners van het Rijswijkse Park Hoornwijck op eigen kosten een contra-expertise uit laten voeren n.a.v. een goedkeurende grondverklaring. De uitkomsten wezen op een vervuilde bodem. De gemeente heeft toen opnieuw moeten saneren!

Onderhoud met de wethouder
Op basis van hun bevindingen hebben beide raadsleden op 6 juli jl. een onderhoud gehad met wethouder Jos Bolte, waarbij ze hem namens organisatrice mevrouw van de Berg, 80 handtekeningen van bewoners van de Strijp overhandigden, met het verzoek tot uitvoering van een bodemonderzoek. Jos Bolte gaf aan dat hij serieus zou kijken naar het gesignaleerde probleem. Niek van Dam meldde dat hij zal rapporteren op de inhoudelijke aspecten in het dossier rondom de bodemsanering in de Strijp. Henny van der Horst heeft Jos Bolte erop gewezen dat de pers lucht had gekregen van de problemen in deze wijk en dat hij rekening moest houden met voortijdige publikaties. Henny van de Horst heeft geprobeerd publikatie tegen te houden, doch dat is niet gelukt. Ten slotte deelde Jos Bolte in dit gesprek mede, dat hij van enige actie (sedert februari 2005) door twee raadsleden (Henny van der Horst en Niek van Dam) niet op de hoogte was gebracht door zijn ambtenaren. Later is gebleken dat hij wel van deze actie op de hoogte kon zijn, want op 17 februari jl. heeft hij een e-mail gekregen van de dienst Vergunning en Handhaving, waarin hij op de hoogte is gesteld van de mogelijke problematiek in de Strijp! Op 12 juli heeft wethouder Triemstra (als vervanger van Bolte) een persverklaring uitgegeven, waarin hij aangeeft dat de GGD een verband tussen kanker en grondvervuiling zeer arbitrair acht. Hij doet niets. Ook de GGD doet niets, want zij moeten worden verzocht een onderzoek in te stellen en doen dit niet op eigen intiatief! En weer staan de bewoners van de Strijp in de kou!

Bewoners stappen naar de media
De bewoners van de Strijp hebben afgewacht tot mevrouw van der Horst en dhr. Van Dam met de wethouder gesproken hadden. Aangezien geen concrete toezeggingen uit dit gesprek zijn voortgekomen, hebben de bewoners besloten hun zorgen via de media wereldkundig te maken. Inmiddels heeft TV-West aandacht aan het probleem besteed, volgt SBS 6 (in Hart van Nederland op 12 of 13 juli en hebben o.a. de kranten Groot Rijswijk en het Reformatorisch Dagblad en vele internetsites een artikel aan de problematiek gewijd.

Conclusies Dossieronderzoek
Het (dossier)onderzoek van beide raadsleden heeft samengevat tot de volgende conclusies geleid (volledig rapport per 11 juli 2005 naar B&W gezonden):

1.  Het evaluatierapport was het gekozen controle-middel om vast te stellen of de uitgevoerde sanering voldeed aan de door de Provincie Zuid-Holland en gemeente Rijswijk gestelde eisen.
Hierbij dienen wel eisen te worden gesteld aan opdrachtgeverschap (wie geeft de opdracht),en de onafhankelijkheid van het adviesbureau (heeft het bureau geen directe of indirecte banden met de belanghebbende aannemers).

2.  Ik moet in tegenstelling tot het gerapporteerde hiervoor onder punt 1 vaststellen, dat het evaluatierapport in opdracht van Strijp Beheer B.V. (belanghebbende aannemers) is gemaakt en betaald. Voorts dat de sanering gedeeltelijk is uitgevoerd door Heidemij Realisatie B.V., een zustervennootschap van de controleur te weten ARCADIS Heidemij Advies.
In ieder geval is het evaluatierapport niet op objectieve wijze tot stand gekomen. "Je moet de slager niet zijn eigen vlees laten keuren."

3.  Uit het dossier maak ik op, dat de controlerende overheidsinstanties volledig hebben vertrouwd op het evaluatierapport. Enige aktie en/of betrokkenheid bij opdrachtverlening, keuze bureau en opvragen van aanvullende kritische informatie op grond van het evaluatierapport heb ik niet kunnen constateren.

4.  Ik vraag mij af of het ondergronds brengen van de hoogspanningsleiding niet vergunningsplichtig is in het kader van enige wetgeving bijv. op het gebied van milieu en/of gezondheid.

5.  De rapportage over de locatie "Stekelenburg" roept bij mij vraagtekens op, welke nader moeten worden onderzocht. Opvallend is in het evaluatierapport de bijzondere aandacht voor de locatie "Stekelenburg".

In dit kader kunnen de volgende aspecten worden genoemd:

- De locatie kon eerst september 1996 worden onderzocht, omdat daarvoor geen toestemming door de eigenaar werd verleend. De beschikking van de Provincie Zuid-Holland inzake de wijze van sanering was reeds op 13 mei 1996 verleend. De vergunning is niet aangepast.
- Deze locatie was als enige binnen de gehele bouwplaats De Strijp zeer zwaar verontreinigd met een z.g. slakkenlaag van kolengruis (zware metalen en PAK).
- Belangrijk deel van de verontreinigende grond is hergebruikt op de bouwlocatie (aanleg heuveltjes).
- Eén van de eindmonsters gaf een uitslag, welke duidelijk lag boven de streefwaarde. Er was kennelijk echter geen noodzaak tot aanvullend onderzoek met meer steekproeven

Ondersteuning Gemeentebelangen
Gemeentebelangen deelt de zorgen van de bewoners van de Strijp en zal alles wat in haar macht ligt doen om de bewoners bij te staan, zodat de onderste steen boven komt. Het is heel erg dat het zover heeft moeten komen en dat de wethouder de bewoners al maanden in de kou laat staan. Gemeentebelangen hoopt van harte dat onderzoeken uit zullen wijzen dat er niets mis met de grond in de Strijp en dat de veelheid aan ziektegevallen op toeval berust. Wij wensen de inwoners van de Strijp veel sterkte in deze onzekere tijd en hopen dat er snel duidelijkheid komt.

Henny van der Horst, Gemeentebelangen Rijswijk i.s.m. Niek van Dam

Brief aan B&W - Ziektegevallen Strijp
Aan:      Jos Bolte
Van:      Niek van Dam
CC:        H.W.C. van der Horst-van Roon
Datum:  11 juli 2005
Op 6 juli jl. heb ik tijdens het gesprek over de bodemverontreiniging van "De Strijp", waarbij ook mevrouw H. van der Horst-van Roon van Gemeentebelangen Rijswijk aanwezig was, toegezegd om de opmerkingen over het door ons ingeziene dossier schriftelijk te melden.

Voor de goede orde vermeld ik tevens, dat U reeds eerder op de hoogte kon zijn van de door ons aangedragen problematiek. Ik heb u eerder vandaag een e-mail d.d. 17 februari 2005 met een inhoudelijke reactie van de Dienst V(ergunning ) en H(andhaving) doen toekomen, waarbij u als één van de geadresseerden stond vermeld.

1  Bij de grondtransaktie inzake Gentiaandreef e.o. trad op als verkoper Combinatie De Strijp C.V. en als koper Woonstichting St. Bonifacius (thans Rijswijk Wonen). In het notariële contract d.d. 6 mei 1997 stond ten aanzien van Milieu het navolgende vermeld:

"1  Omtrent de aanwezigheid van voor het milieu of de volksgezondheid gevaarlijke of niet aanvaardbare stoffen in het verkochte is een onderzoek verricht, waaruit blijkt dat er een sanering dient plaats te vinden. Inmiddels is bedoelde sanering in opdracht van verkoper uitgevoerd en zal een evaluatierapport opgesteld worden, waaruit dient te blijken dat er geen reden is om aan te nemen dat zich in het verkochte dergelijke stoffen bevinden die naar de huidige inzichten schadelijk zijn te achten voor het milieu of de volksgezondheid of die anderszins onaanvaardbaar zijn. Koper zal na goedkeuring van het evaluatierapport door het daartoe bevoegde overheidsorgaan, een kopie van het rapport ontvangen.
2.  Onder voor het milieu of de volksgezondheid gevaarlijke of niet aanvaardbare stoffen wordt niet verstaan: funderingsresten, puin of andere restanten van bouwkundige aard, noch stobben van bomen of struiken, noch de aanwezigheid van de draagkracht van de grond beïnvloedbare omstandigheden. Op deze zaken heeft dit artikel geen betrekking."

2  In het dossier troffen wij dit evaluatierapport d.d. 17 februari 1998 opgesteld door ARCADIS Heidemij Advies aan. De opdrachtgever voor dit rapport was De Strijp Beheer bv, een samenwerkingsverband tussen Dura Bouw Rotterdam B.V. te Rotterdam, Bouwfonds Woningbouw B.V. te Hoevelaken en Wilma Bouw B.V. te Weert.
Ik merk met betrekking tot de inhoud het volgende op:
a) De conclusie van de onderzoekers luidt, dat het terrein - ofschoon er sprake is licht verhoogde gehalten aan zware metalen, bestrijdingsmiddelen enz. - geschikt is voor de geplande woningbouw. De lichte verhoging levert geen risico op voor de volksgezondheid of het milieu.
b) De sanering is uitgevoerd door de aannemerscombinatie NBM West BV uit Den Haag en Heidemij Realisatie B.V. te Rotterdam.
c) Opvallend is in het evaluatierapport de bijzondere aandacht voor de locatie "Stekelenburg "; Ik noem in dit kader de volgende aspecten:
- De locatie kon eerst september 1996 worden onderzocht, omdat daarvoor geen toestemming door de eigenaar werd verleend. De beschikking van de Provincie Zuid-Holland inzake de wijze van sanering was reeds op 13 mei 1996 verleend. De vergunning is niet aangepast.
- Deze locatie was als enige binnen de gehele bouwplaats De Strijp zeer zwaar verontreinigd met een z.g. slakkenlaag van kolengruis.(zware metalen en PAK)
- Belangrijk deel van de verontreinigende grond is hergebruikt op de bouwlocatie (aanleg heuveltjes)
- Eén van de eindmonsters gaf een uitslag, welke duidelijk lag boven de streefwaarde. Er was kennelijk echter geen noodzaak tot aanvullend onderzoek met meer steekproeven (zie hieronder punt 3 inzake het aspect steekproeven).

3  In het dossier trof ik ook een ambtelijk advies d.d. 3 mei 2001 van Dienst Grondgebiedzaken Afdeling Vergunningen en Handhaving aan Eneco resp Tennett inzake het zakelijk opstalrecht Stroomtransport Strijp. De toenmalige hoogspanningskabels in de Strijp zijn onder de grond gebracht en lopen vanaf de Noordweg vlak langs de huizen (Fresiadreef, Ranonkeldreef, Lange Dreef enz) tot aan W. Churchilllaan.

Ik citeer dit ambtelijk bericht:
"Naar aanleiding van je vraag met betrekking tot de bodemgesteldheid in de Strijp ter plaatse van de op tekening aangegeven locatie het volgende. De Strijp is voor het bouw- en woonrijp maken inderdaad in kaart gebracht en waar nodig gesaneerd. Voor de locatie is gekozen voor een functionele sanering, wat inhoudt dat er niet gesaneerd is tot een volledig "schone grond ".

Een klein deel van kabeltracé, ter hoogte van de S.W. Churchilllaan, is in het kader van bouw- en woonrijp maken niet onderzocht. Het betreffende gebied heb ik op het kaartje omcirkeld. Hiervan zijn bij mij geen gegevens bekend.
De gegevens ten aanzien van de bodemgesteldheid geven geen beperkingen ten aanzien van grondwerkzaamheden. Hierbij wil ik wel op wijzen dat bodemonderzoeken altijd steekproeven zijn en dus niet waterdicht zijn".

Overige relevante gegevens met betrekking tot alle aspecten van de ondergrondse aanleg van de hoogspanningskabels inzake zakelijke afhandeling, milieu en gezondheidsrisico"s heb ik niet aangetroffen.

4  In het dossier trof ik ook aan de formele afhandeling door gemeente Rijswijk en de Provincie Zuid-Holland. De beschikking van de provincie met betrekking tot goedkeuring saneringsplan is gedateerd op 13 mei 1996.(door gemeente Rijswijk ingediend op 29 januari 1996).
Op 11 november 1998 ontvangt de gemeente Rijswijk het evaluatierapport d.d. 17 februari 1998 van De Strijp Beheer B.V.
Op 23 november 1998 neemt de directeur van de Dienst O.W. het besluit: "Sanering is afgerond en voldoet aan de vooraf gestelde doelen. Hoeft m.i. B en W. niet te passeren. Kan in archief worden opgeborgen. Rijswijk."
Op 21 april 1998 neemt Provincie Zuid-Holland het besluit om de sanering van dit deel van de Strijp goed te keuren. Strijp Beheer B.V. heeft het evaluatierapport rechtstreeks toegezonden d.d. 27 februari 1998.

SAMENVATTING

Uit het bovenstaande relaas kan het volgende worden opgemaakt:

1)  Het evaluatierapport was het gekozen controle-middel om vast te stellen of de uitgevoerde sanering voldeed aan de door de Provincie Zuid-Holland en gemeente Rijswijk gestelde eisen. Hierbij dienen wel eisen te worden gesteld aan opdrachtgeverschap (wie geeft de opdracht), en de onafhankelijkheid van het adviesbureau (heeft het bureau geen directe of indirecte banden met de belanghebbende aannemers).

2)  Ik moet in tegenstelling tot het gerapporteerde hiervoor onder punt 1 vaststellen, dat het evaluatierapport in opdracht van Strijp Beheer B.V. (belanghebbende aannemers) is gemaakt en betaald. Voorts dat de sanering gedeeltelijk is uitgevoerd door Heidemij Realisatie B.V., een zustervennootschap van de controleur te weten ARCADIS Heidemij Advies. In ieder geval is het evaluatierapport niet op objectieve wijze tot stand gekomen. "Je moet de slager niet zijn eigen vlees laten keuren!"

3)  Uit het dossier maak ik op, dat de controlerende overheidsinstanties volledig hebben vertrouwd op het evaluatierapport. Enige aktie en/of betrokkenheid bij opdrachtverlening, keuze bureau en opvragen van aanvullende kritische informatie op grond van het evaluatierapport heb ik niet kunnen constateren.

4)  Ik vraag mij af of het ondergronds brengen van de hoogspanningsleiding niet vergunningsplichtig is in het kader van enige wetgeving bijv. op het gebied van milieu en/of gezondheid.

5)  De rapportage over de locatie "Stekelenburg" roept bij mij vraagtekens op, welke nader moeten worden onderzocht.

Niek van Dam

Persbericht op website Gemeente Rijswijk
Titel: Bodem De Strijp voldoende gesaneerd
Datum: 11 juli 2005
Gemeente hecht sterk aan feiten.

De gemeente Rijswijk heeft in 1992 en 1993 een onderzoek laten uitvoeren naar de bodemgesteldheid in de nieuwbouwwijk Strijp. Op basis van dat onderzoek is in 1997 de bovengrond van het volkstuinencomplex in de wijk gesaneerd. Na de onderzoeken en de sanering zijn er in Strijp geen of slechts licht verhoogde concentraties aan verontreinigende stoffen achtergebleven. In het voorjaar van 1998 heeft de Provincie Zuid-Holland de sanering goedgekeurd.

Verschillende media hebben deze en vorige week aandacht besteed aan Strijp. Daaruit blijkt dat bewoners ongerust zijn geworden door veronderstellingen over bodemverontreiniging en ziektebeelden die daarmee verband zouden kunnen houden. De gemeente benadrukt dat het in dit stadium nog om onbevestigde gegevens gaat. Zij hecht er sterk aan eerst de feiten op tafel te krijgen. Pas als de feiten bekend zijn, komen de maatregelen aan de beurt.

Wethouder E.R. Triemstra van Volksgezondheid: "Ik neem de signalen uit Strijp uiterst serieus. Het onderwerp van de bodem en ziektebeelden heeft dan ook mijn volle aandacht. Ik hoor en lees op dit moment van alles, maar ik mis de feiten. Die wil ik eerst kennen."

Ondertussen zit de gemeente niet stil. Zo is de GGD Zuid-Holland West benaderd voor advies en overleg. Dat overleg vindt morgen plaats. "Op basis van de uitkomsten van dat overleg kunnen we bepalen of er maatregelen nodig zijn en wie wat moet doen. Dan heb ik het over gemeente, GGD, huisartsen en bewoners", zo laat wethouder Triemstra namens de gemeente weten.

Over deze zaak is inmiddels een bewonersbrief huis-aan-huis in De Strijp bezorgd.

  Brief van Gemeente Rijswijk aan bewoners
'Bodem in De Strijp is schoon'
 Bron: Haagsche Courant 14-07-2005
Door: Cindy van Vliet en Monique van Oostrum

RIJSWIJK | De grond in De Strijp in Rijswijk is schoon. Het is uit te sluiten dat eventuele gezondheidsklachten bij bewoners te wijten zijn aan giftige stoffen in de grond.

Dat zegt Coen Janssen, coördinator van de afdeling bodemsanering bij de pro-vincie Zuid-Holland. Hij concludeert dit uit de metingen die begin jaren '90 zijn verricht namens de gemeente Rijswijk en de bodemsanering die daaruit voortvloeide. Janssen: "De grond is toendertijd grondig gesaneerd. Bovendien waren de gehalten schadelijke stof-fen die zijn aangetroffen der-mate laag, dat er geen sprake was van een alarmerende situatie. Wij krijgen bij de provincie jaarlijks vierhon-derd van zulke saneringen te toetsen."
Onder bewoners van De Strijp - met name het gedeelte
 		van de "Dreven" - ontstond vorige week onrust over het schijnbaar hoge aantal schild-klieraandoeningen in de wijk. Dit zou volgens hen te maken hebben met de aanwezigheid van giftige stoffen in de grond. Voordat de nieuw-bouwwijk midden jaren '90 werd aangelegd, bevonden zich op het terrein verschil-lende tuinbouwbedrijven die gebruik maakten van stook-olie, puin gemengd met zware metalen en chemische bestrij-dingsmiddelen. Er zijn geval-len bekend van tuinders die door bestrijdingsmiddelen schildklieraandoeningen kre-gen, maar Janssen bestrijdt dat mensen die nu in De Strijp wonen, ziek kunnen worden van restanten chemische stoffen die zich daar in de bodem bevinden. "Er zijn ruim tien jaar geleden, toen de metingen zijn verricht, welis-waar sporen aangetroffen, maar dat was in zulke kleine hoeveelheden dat het geen effect heeft op de gezond-heid", zegt hij.
"Bovendien zijn dergelijke
 		bestrijdingsmiddelen geen vluchtige stoffen zoals wij dat noemen. Dat wil zeggen dat het stoffen zijn die je alleen in je lichaam krijgt door ze consumeren. Daar-voor zou je dus vervuilde grond moeten opeten. Via lucht of water verspreiden deze stoffen zich niet.
Wat er wél in verhoogde mate werd aangetroffen waren zware metalen, mine-rale olie en PAK's (polycy-lische aromatische kool-waterstoffen). Een van de verklaringen daarvoor is de stookolie die werd gebruikt om de kassen te verwarmen. Dergelijke stoffen zijn scha-delijk en moeten worden verwijderd, als een bepaalde norm wordt overschreden.
Naar aanleiding van de metingen is de grond afgegraven en daarvoor in de plaats 1,5 meter schone grond gestort. Dat wil niet zeggen, aldus Janssen, dat er nergens in de wijk verontreinigde grond ligt.
Zo werd tijdens de bouw grond weggehaald voor
 		wegen. Het gaat om zéér licht verontreinigde aarde die later is gebruikt bij de aanleg van tuinen en plant-soenen., zegt Jansen. Mensen die geregeld groenten nuttigen uit een eigen moestuin hoeven zich geen zorgen te maken. "Dan zou het gehalte al veel ho-ger moeten zijn, en dan zou je jarenlang elke dag groen-ten uit die tuin moeten eten."
Kortom, terugkijkend in de dossiers is er niets alarme-rends te zien bij de sanering van De Strijp. Het verschilt niet van vele andere sane-ringen waar de provincie jaarlijks mee te maken krijgt, zegt Janssen. "Voor zover wij kunnen zien, is niet te verwachten dat de stoffen die destijds zijn aangetrof-fen deze klachten veroor-zaken."
'Meestal geen verband vuile grond en ziekte'
 Bron: Haagsche Courant 12-07-2005
Door: Monique van Oostrum

RIJSWIJK | De relatie tussen vervuilde grond en ziekte is moeilijk aan te tonen. Onderzoeken naar dit soort situaties hebben meestal geen verband aangetoond. Dat zegt J. Versteegen, sector manager algemene gezondheidszorg bij de GGD Zuid-Holland West.

Naar aanleiding van de on-rust in De Strijp over het hoge aantal gevallen van schildklierafwijkingen en kanker onder de bewoners heeft de gemeente Rijswijk de GGD ingelicht. Op de grond waar de woningen van de verontruste buurtbewoners staan, zaten vroeger tuinde-rijen die gebruik maakten van chemische stoffen.
Er is nog niet officieel ge-vraagd of de GGD de zaak wil onderzoeken. "In dit stadium is het belangrijk geen paniek te zaaien", zegt Versteegen. "In zoveel steden is de grond
 		niet optimaal. Er is vaker sprake geweest van een ver-gelijkbare onrust, dan bleek er niets in de grond te zitten, of iets dat de klachten niet kon veroorzaken. We willen de zaak niet verdoezelen, maar er moet eerst duidelijk-heid komen. Zit er überhaubt wel iets in de bodem?"
De GGD houdt zich naar eigen zeggen bezig met 'het gezondheidsspoor'. Versteegen: "Het eerste dat moet gebeuren is het maken van een inventarisatie. Wat is er precies aan de hand? En zitten er überhaubt stoffen in de grond die klachten kunnen veroorzaken?"

Blootgesteld
Vervolgens moet er worden onderzocht op welke manier de bewoners zijn blootgesteld aan de stoffen. "Ze moeten op een of andere manier in het lichaam terecht zijn gekomen, via de mond, de lucht of - maar dat is moeilijk - via het water. Hoe diep zitten de stoffen?
 		Zit er een laag stenen over-heen, of een een moestuin? Zijn de stoffen gebonden aan de grond?"
Dat kanker vaak voorkomt in de wijk, zegt op zich niet zoveel, betoogt Versteegen. "In het algemeen krijgt één op de drie Nederlanders vroeg of laat te maken met kanker. Dat is best veel. Als je dat op wijk- of gemeente-niveau gaat bekijken, dan kun je clusters verwachten. Het is belangrijk wat voor sóórt kanker is geconstateerd. Gezien de verschillende soorten kunnen er tientallen mogelijkheden zijn."
Los daarvan speelt ook de leefwijze van de bewoners een grote rol. "Zijn er rokers tussen? En hoe lang woont iemand daar? Kanker is een ziekte met een lange ont-staansgeschiedenis. Als mensen er relatief kort wonen, waren ze wellicht al ziek. In een nieuwe wijk is de kans klein dat de omgeving van invloed is op het ontstaan van een ziekte."
Infografiek Hans Fresen
Deel buurt weet niets van onrust over ziekte
 Bron: Haagsche Courant 11-07-2005
door: Leo van der Velde

RIJSWIJK | Een deel van de bewoners in de woonwijk De Strijp heeft geen gezondheidsklachten en weet ook niets van onrust daarover. Toch willen ook zij nu weten of de grond onder hun huizen niet vervuild is.

Zoals zaterdag in deze krant gemeld maken andere bewoners in De Strijp zich zorgen dat het veel voorkomen van ziektegevallen te maken heeft met mogelijk vervuilde grond waarop de wijk zou zijn gebouwd. Deze bewoners hebben in de buurt zeventig handtekeningen opgehaald bij mensen die zelf ziek zijn of een ziektegeval in hun omgeving kennen.
"Ik voel me kerngezond en ik hoor ook niks in de buurt over gezondheidsklachten", zegt een bewoner van de Anemoondreef. Uit oogpunt van privacy wil hij niet dat zijn naam wordt vermeld. Bij hem om de hoek aan de Strijplaan woont het echtpaar Hanny. Klachten over ziektegevallen hebben ze niet gehoord, maar ze zeggen erbij 'alleen contacten met directe buren te hebben.' "We werken allebei." Volgens de heer Hanny, die zelf bij een milieubedrijf werkt, is de grond indertijd gesaneerd.
 		Dit is gebeurd onder toezicht van de provincie Zuid-Holland, maar aan de hand van gegevens van de gemeente Rijswijk. Zelfde reacties aan de Lange Dreef en in de Asterdreef, waar bewoners zeggen niets over schildklierafwijkingen en kanker bij medebewoners te hebben gehoord.
Bakkerij Van Kempen in de wijk Steenvoorde heeft ook klanten uit De Strijp. De verkoopster, die er zelf woont, zegt over de kwestie alleen in de krant te hebben gelezen.
Aan de rand van De Strijp woont de familie Klaassen. Meneer kent in de nieuwbouwwijk ook geen ziektegevallen en geen buurtbewoners die ongerust zijn in verband met eventuele bodemvervuiling. "Je kunt niet aan de buitenkant zien of iemand ziek is." De heer Klaassen komt zelden bij de dokter. "Ik weet niet eens hoe die er uitziet. En dat wil ik graag zou houden."
Hij denkt overigens dat het ook met de luchtvervuiling in De Strijp best meevalt. "Er staat hier meestal een Westenwind. We wonen hier niet in het Ruhrgebied."
Wél zegt vrijwel iedereen een onderzoek op prijs te stellen, voor de broodnodige duidelijkheid.
Onderzoek stelde de buurt gerust
 Bron: Haagsche Courant 10-07-2005
vervolg van voorpagina

RIJSWIJK | De bewoners in De Strijp vragen zich af of het veel voorkomen van de ziekten te maken heeft met eventueel vervuilde grond waarom de wijk is gebouwd. Ze hebben in de buurt zeventig handtekeningen opgehaald bij mensen die zelf ziek zijn of een ziekte-geval in de buurt kennen.
Op de grond hebben tuin-derijen gestaan die gebruik hebben gemaakt van che-mische stoffen. Een deel van de grond is hergebruikt.
Raadslid H. van der Horst van Gemeentebelangen is door de bewoners benaderd en "deelt de onrust van de bewoners". Zij heeft uitge-zocht dat de grond is gesaneerd onder toezicht
 		van de provincie Zuid-Holland. "Dat gebeurt aan de hand van gegevens van de gemeente."
Onafhankelijk raadslid N. van Dam, dat zich ook met de zaak bezighoudt, vindt dat behalve aan de samenstelling van de grond ook aandacht moet worden besteed aan een hoogspanningskabel die onder de grond loopt in dat deel van de woonwijk.
"Het is heel moeilijke mate-rie," zegt hij. "Onderzoek kan de onrust hopelijk in één keer wegnemen."
Wethouder J. Bolte (PvdA, Milieu) heeft de raadsleden toegezegd de zaak te onderzoeken.
De woordvoerder van Bolte kan niet aangeven op welke manier de gemeente zo snel mogelijk 'de feiten boven
 		tafel wil hebben' over de gezondheidsklachten van bewoners van woonwijk De Strijp tussen Strijplaan en de Dreven. Bewoners daar maken zich zorgen over het naar hun gevoel grote aantal mensen met schildklierafwij-kingen en kanker.
'Daarbij wordt steevast gespro-ken over het feit dat De Strijp vroeger een tuinbouwgebied was', staat in een brief die door zeventig bewoners is ondertekend en waarin de gemeente wordt gevraagd 'een beperkt onder-zoek te doen naar de kwaliteit van de grond'.

Grondmonsters
Eenzelfde onrust is begin 1989 in de Claude Debussy-straat in de Haagsche wijk Nieuw-Waldeck gevoeld.
 		Daar kregen in een paar jaar negen van de vijftig bewo-ners kanker of een ernstige virusziekte. Vijf van hen overleden aan zo'n ziekte.
Er zijn grondmonsters geno-men - op het terrein had een verffabriek gestaan en bewo-ners dachten dat er verdacht materiaal van buiten naar de wijk was gebracht - die uit-wezen dat er veel zware metalen en teerachtige stoffen (pak's) in de grond zaten, maar dat de sterfgeval-len en gezondheidsklachten daarmee geen verband hielden.
De ernstige ziektegevallen hadden geen gemeensschap-pelijke oorzaak, bleek na zes weken onderzoek door de GGD. De bewoners waren door het onderzoek gerust-gesteld.